कोरोना ¥वाग(रोग) व थारू संस्कार
इन्द्रबहादुर चौधरी
कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) र्वाग संसार भर फैलल बा । अघट्यक मनै का र्वाग लागल कैख पटा नै पइना सड्ड मुना करट । कौनोजन यी हैजा हो कैख कहट । डक्टर्व से विर्वा नि कराख गुर्वा बैडावा से पाटी बैस्ना, झारफुक कर्ना करट । निक हुइल से हुइना नैट ओसह ओरा जैना करट । आसकाल कसिन र्वाग आईल बा वाकर विर्वा फे नि मिल्ना सुन्जैठा । ई ¥वागक नाउ कोरोना भाइरस कठ । चीन ड्यासक एकठो बजार उह्वान कना ठाउँसे ओँरवा लेलक आव सम संसार भरक ध्यार डेशम फैलल बा ।
यी ¥वाग से पाँच लाख से ध्यार मनै ओरा स्यालक बाट । ओ एक करोडक लग्घ संक्रमीट हो स्याकल बाट । ओस्टख हामार लग्घक ड्यास भारटम फे ध्यार मनै ओरा स्याकल बाट । हामा नेपाल फे बरा डरलक्टीक बा । उह मार नेपाल सरकार से फे यी ¥वाग से बचक टे २०७६ साल चैटक ११ गटे से लक डाउन कर्ल बा । हामा नेपालम फे स्वास्थ्य मन्त्रालयसे कोरोना संक्रमनके तथ्याड्ढ संकलन कर्टीबाट । यी ¥वाग से सड्ड सड्ड बहरटी बाट । यी ¥वाग लागल नि लागल कैख जाँचक टे क्वारेनटन बनाइल बा ओ कोरोना लग्ल से आइसोलेट म ढै ख विरवा करैना कर्ठ । ई ¥वाग लग्लसे बचक लाक प्रदेश, स्थानीय तह हुँकन से समन्वय कैख मास्क, साबुन जसिन सामान बँट्ना काम कर स्याकल बा ।
नेपालम और ड्यास से अइलक मनैनम र्वाग भेटगैल बा । यी ¥वाग फैल नि डिहकटे आपन आपन घरम बैस्ना, एक मिटर से डुर बैठ्ना, हाट नि मिलैना, साबनले हाट ढुइना, मु छोप्ना, ढ्वाक सलाम नि लग्ना कल बा । बाजा, नेट, मोवाईलक व्याकटोन मसे फे सन्देश मुलक सूचना कर्टी बा । कोरोना र्वाग लग्लसे कपार बठैना, जर जुरी अइना, सुखल खोँखी अईना लक्षण रठा कल बा । असिन र्वागम से बँचक लाक सक्कु जन अपन्हे चनाख हुई पर्ठा । होस पुगाई पर्ठा । लक डाउन मन्ना काम बजार मसे फे गाउँ टनिक होलो बा । काजे कलसे खेट्वा बारीम काम करपर्ना, खेट्वम ढान लगैना कर पर्ना, टिना लगाई पर्ना हुइलकओर्से घर भित्तर केल बैठ्ना कर्रा बा । जसिन ज्या हुइलसे फे सक्कु जन आपन आपन ठाउँ म से हौस्यार हुई पर्ना बा । सरकारक लगाईल नियम मान पर्ना बा । यी आपन टे फे हो आनक टे फे हो ।
यी ¥वागक कारन से ठारु जाटम रना संस्कारम भारी असर परल बा । ढ्वासलाम नै लग्ना, आपन मनैन डेक्ख डुर भाग पर्ना, आपन पौन्ही पौन्हन आपन घरम फे नि आई डेना अप्न फे नै जैना कर परल बा । भ्वाजम ध्यार मनै नै जुट्ना, पट्ठलरीम ढ्यारजन जाई नि पैना, पच्चीस जसे ढेर मनै भ्याल हुई नै पैना, भ्याल हुइलसे फे दुई मिटरके डुर रख, समाजसे डुर रख रना । कौनो जन मुल से फकल्ना मनै नै पैना । सक्कुजन डरैना । टै टिहार मान नै पैना । जौन टिह्वार फे घरक घरक मिल्ख केल खाई पर्ना । आपन चेलीबेटी निउँटा नै कर्ना हो स्याकल बा । मोटर गारी नै चल्न हुइलओर्से डुर रहल कविलन्क घर अइना जइना कर नै सेक्ना । ट्याम विर्वन कर नै पाक मुह पर्ना हो स्याकल बा । आपन मनैन से फे डराई पर्ना अवस्था बा ।
पह्रना लिख्ना लर्का पर्का सब विस्रा स्याकल अवस्ठा बा । डश कक्षा (एसइई) क परीक्षा नै कराख आपन आपन स्कूलिक तीन सदस्य रहल मूल्याड्ढन समिति बनाख नम्मर पठैना ओ उह अन्सार पास करैना कैख शिक्षा मन्त्रालय कैस्याकल बा । कक्षा ११ क परीक्षा नै करैना कल बा । कक्षा १२ क भरी परीक्षा रोक्ल बा टर कैहा परीक्षा करैना कैख आम्ह निश्चत नै कर्ल हो । लौव पह्राई हुई नै स्याकल हो । सरकार से सरकारी स्कूलहन सामाजिक डुरी कायम कैख नाउँ लिखैना व किताव बँट्ना कर्लबा । कहो कहो रेडियो स्कूल, अनलाइन पह्राई फे हुइटी आइल बा । कोरोना ¥वागले सक्कु ओर गरवराइल बा । थारू जाटिन्क संस्कारम बरा असर परल बा । पुर्खासे मन्टी आईल रीतिरिवाज, टैटिहार, मर्नी कर्नी और मेर से कर परल बा । ज्या कलसे फे कोरोनाक विर्वा बनी कलसे हामा संस्कार बँच्ने बा ।
