कोभिड–१९ का हो, कसिक बँच सेक्जाई

श्रीनारायण चौधरी

विश्वभर महामारीके रुपम फैलति रलक यी Corona virus ( covid-19 ) से बचक लाग सरकारसे जारी कैगिलक लकडाउनके पुर्ण पालना कर्ति सामाजिक दुरी कायम कर्देहकलाक मै सक्कु कविला हुकन हार्दिक अनुरोध कर चाहटु ।

कविला हुँक्र यी विपतके घडीम उच्च मनोबल करैटी सकारात्मक सोचके साथ यी माहामारीके नियन्त्रण व रोकथामके लाग हम्र सक्कु नेपाली डाडुभैया, दिदीबहिन्या, बुडीबाज्याहुँक्र एकजुट होक आघ बहरक लाग और जाँगर जगाई कना अर्जी करटुँ ।

१. काहाँसे आइल यी डरलग्टिक भाइरस
यिह सुनसान सहर हो, जहाँसे विश्वभर Novel Corona Virus के सुरुवात हुइल ओ संसारभर फैलल बा । सन् 2019 December के पइल्हा हप्ता, दक्षिण चीनके वुहान सहरम एकठो बेरम्ह्या निमेनियाके कारण अस्पतालमन मुल । जिहिन बि¥वा करुइया Dr. Li Wenliang Hi हन बेरम्ह्यक रिपोर्ट ह्यारबेर उकहन लौव Virus के शंका लग्लिन् ।

जुन भाइरस ओत्रा व्याला मानव इतिहासके लाग लौव भइरस रह ओ उहिहन नामाकरण कैगिल कोभिड–१९ (Novel Corona Virus) । वाकर पाछ Dr. LI उ खतर्नाक भाइरसके बारेम और डक्टरोन फे जानकारी करैल । सक्कु मनैन सतर्कता अपनाइक लाग फे चेतावनी डेल तर उहाकँ सरकार Spreading Rumors Case अथवा झुठो हल्ला फैलाक मनैन डर पैदा कर्लक आरोपम पक्राउ कर्लिन् । उहाँहन पक्रउ कर्लक कुछ दिन पाछ चीनके दक्षिण वुहान सहरम सयौके संख्याम बेरम्ह्यन देखापर्ल । उह सँगसँग Dr. LI फे 12 January 2020म अस्पताल भर्ना हुइल वाकर ठीक २६ दिन पाछ या सन् 2020 Febuary 27 के दिन रातिक २ः५८ मिनेटम उहाके मृत्यु हुइलन् ।

Novel Corona के बारेम संसारभर जानकारी डेना Dr. LI हन् ३३ वर्षके कलिलो उमेरम Novel
Corona उहाँके ज्यान लिहल । उहाँ ओरैटीकी यी भाइरस संसारभर फैल्टिरह, सयौँजह्न मुस्याकल रलह कलसे हजारौ जह्न संक्रमित फे होस्याकल रलह ।

२. आखिर का रह त Corona Virus ?

यी भाइरसहन चाइना जैविक हतियार बनाके संसारहन डुरोइटी बा ? का याकर उपचार सम्भव बा ? निहो कलसे काजे ३० लाखसे ढ्यार मनै चोखासेक्ल बाट ? आखिर का हो त यी Corona Virus कहाँसे जर्मल व फैलता यी ? याकर लक्षण काका हुइस ? व याकर रोकथाम कसिक कर सेकजाइ ?

कविला हुक्र आकु यी सामग्री मै ज्या ज्या सुन्नु व हालसम्म ज्या ज्या देख्नु उह लिख्नु व अप्नहुकन सेर कर जाइतु मजासे सुरुसे अन्तिमसम्म पहर्बि कलसे पक्कफे धेर ज्ञान प्राप्त कर सेक्बी यी दरलकति भाइरस Corona के वारेम व याकर संक्रमसे बचफे सेक्बी सँग–सँग आपन गाँउ टोल छिमिकीन याकर वारेम बट्वाके थप सुरक्षीत बनाइ सेक्बी ।

३. आखिर का होत यी Corona Virus ?
Corona Virus जनावरसे सर्ना रहस्यमय प्रकारके भाइरस हो कोरोना धेर प्रजातिके रहथ । यीहिसे आघ छ प्रकारके Virus केल मनैन आक्रमण करथ कहजाय तर आजकाल पहिलसे धेर फरक व लव खालके भाइरस के उत्पति हुइल बा कविला हुक्र ज्याकर नाउ हो कोभिड १९ अर्थात Novel Corona Virus याकर मनैन संक्रमण कर्ना क्षमता धेर उच्च वा तिब्र गतिम रहलबा ।

४. आखिर कहोर्से जर्मल व फैलतिबा यी खतरनाक Virus ?
यी Corona Virus के इतिहास हेर्ना होकलसे धेर पहिलसे देखा पर्लक मान्जाइथ याकर लौव प्रजाति Novel Corona Virus के उत्पति भर चिनके बुहना सहरके एक्थो सिकार बेच्ना बजारमसे हुइलक हो । चिनके एकथो Sea Food market म मेर मेरके जनावर व चिरैनसे सिकार वैध व अवैध तरिकाले बच्ना करजाइथ जस्त जंगली जानावरसे लेक कुकुर बिलार बेङ्वा, सप्वा, बिच्छि लगायत धेर जिव जनावरके सिकार बेच्ना पाजाइत आमहि कनाहो कलसे उहत चनगेद्रिक जुसफे बनाके ब्याचकलाग धरल रहथ चाइनिज हुक्र यि जनाबरके सिकार खुव मिठ मान मानके खैथ सबसे पहिला Corona Virus जनावरम रह जव यी बजारम सक्कु जनावरे सिकार एक ठाउँमसे बेच्जाए तव मनैनकेम सर्ना धेर खतरा बरहल हो नाकतिकी उह हुइल सन् 2019 December महिनाम ज्याकर परिमाण स्वरुप उह ठउँ बनल Novel Corona Virusके उदगम विन्दु व संसार भर महामारी मच्चल ।
सन् 2020 Janawary 1 म उ Market हन चिनिया सरकार पुर्ण रुपम बन्देज कराइल एक मेरके बैज्ञानिक हुक्र जव यी भाइरस के बारेम अध्यन कर्ल दोसो बाट बट्वइलकी यी भाइरस चन्गेद्रिनमसे अइलक हो तर वाकर कुछ दिन पाछGeneral of Medical Virology के बैज्ञानिकहुक्र Research कर्ल तव उहा हुक्र यी बाट बट्वइलकी यी Corona Virus जनावर्से अ‍ैलकहो कना पक्का पक्की बाट हो कह सेक्जैना अबस्था चाही नैहो ।

Corona Virus हन लेक WHO आधिकारीक रुपम विश्वव्यापि स्वास्थ महामारी घोषणा कर स्याकल WHO के आज सम्मक तथ्यड्ढ हेर्ना हो कलसे विश्वभर २ सय से धेर मुलुकम याकर संक्रमण फैलस्यकल बा । उह अध्यन अनुसार विश्वभर हालके मिति सम्म पउने ४ लाख मनै ओरास्याकल वाट कलसे ६० लाखसे धेर मनैन याकर संक्रमण हो स्याकल बा विश्वभर लकडाउन करगैल बा ।

५. कसिक सरत यी Corona Virus ?
WHO के अध्यक्ष Dr. Traders  के अनुसार ६० वर्षसे उप्पर मुटु, रक्तनली स्वासप्रस्वास, मधुमेह व दीर्धरोगिन याकर संक्रमण ज्यादा रलक वट्वइथ प्राय जसिन यी भाइरस रोग प्रतिरोध कम रलक मनैन सरत बुदि बाज्या छाइ छावन् पैनाहा जन्निन याकर संक्रमण ज्यादा हुइथा Corona Virus फे स्वासप्रस्वास सम्बन्धी अ‍ौर रोगाहसक मनै खोखाइवेर व हाछ्यु करबेर मुहमसे निक्रना छिती छिती छितामसे सर्था । एक्चो खोखाइबेर मनैनके मुहमसे करिव ३००० से धेर थोपा निक्रत उ थोपा आजर पाजर रलक मनैनकेम सर्ना व बयालम उर्तिरहत ।

WHO के काहाइ अनुसार भाइरस सर्ना प्रमुख माध्यम भाइरसरलक सतह छुलसे व संक्रमित मनैनके संपर्कम जैलसे हुइथा तर स्पस्त निहुइलक बाट काहोकलसे Covid 19 रोग लगैना SARS COV-2 नाउके भाइरस मनैनके शरिरम कत्रासमय सम्म बाच स्याकथ कया हो । धेर खोज कर्ताहुक्र असिक कथकि Corona Virus काहाम कत्त्रा नम्मा समय बाच स्याकत । US j National insute या Health यी virus कहाम कत्रा समस्याम बाच स्याकत कना मजासे अध्यन करल Medical या Medical म छापगैलक उहहुकनके अध्यन निष्कर्षक बयालम Corona Virus ३ घण्टा कागजम २४ घण्टा पलास्तिक व स्टीलम २ से ३ दिन सम्म बाचसेक्ना देखागिल बा याकर अर्थ यी होकी भाइरस भ्याल द्वारीक हेन्डल व सिट्किनम रह स्याकत वस्तक यी भाइरस बढि ताप्क्रम रलक ठाउँ धेर बाँच निसेक्ना उहोहुक्र बट्वइथ ।

६. कसिन लक्षण देखा परथ सुरुम ?
Covide 19 के सामान्य लक्ष्ण जर अ‍ैना व सुख्खा खोखि लग्नाहो हाल सम्मके अध्यन अनुसार Corona Virus लग्लग मनैन सर्दिफे लागल पागैल बा हालसम्मके अध्यनम अनुसार Corona Virus लग्लक मनैन ९० प्रतिशत जर ६६ प्रतिशत खोखी व ४० प्रतिशत मनैन थकाइ महसुस हुइलक पागैलबा वस्तके २० प्रतिशत मनैन सास फ्यारवेर करापर्ना हुइथा कलसे यी भाइरस प्राय करक फोक्साम आक्रमण करथ । Corona Virus मनैनके शरिरम आक्रमण कर्लक ५ से ६ दिन सम्म याकर लक्षण दान दान देखा परथ कलसे WHO अनुसार संक्रमीत हुइलक १४ दिन पाछकेल याकर लक्षण देखापरथ अर्थात उ भाइरस ओत्रा व्याला थाहा हुइत जब अप्नहुकनक स्वास्थ अवस्था धेर विगर स्याकल रहत ।

७. का याकर उपचार संभब बाट ? निहो कलसे कसिक कर्ना त याकर रोकथाम ?
WHO के अनुसार आजसम्मके तथ्याङक हेर्ना हो कलसे ३० लाखसे धेर मनै चोखा स्याकल बाट आब अप्नहुकनक मनम यी प्रश्न उठ सेकी Corona Virus के बिर्वा बन्लकहोत । अह निबनल हो काकरकी याकर सामानय उपचारकेल हुइतिबा यिहीहन पुर्ण रुपम चौखैना बिर्वा नै वन्लहो तर मनैनक रोग प्रतिरोघ शक्ति बर्हाक भर धेर मनै चोखास्याकल बाट WHO के अनुसार ८० प्रतिशत Corona Virus से लरसेक्ना शक्तिबद्र्धक जो हुइथा । उहमार इहिसे बचकलाग रोगसे लरसेक्ना क्षेमता देनाखालक खैनाचिज जस्त म्यावा, कागती, काइल सागपात, गेडागुडी ओस्तक मच्छि सिकार मजासे रिझाक खाइपरथ आजकल विश्वभरके बैज्ञानिक हुक्र यी महामारी फैलिना Corona Virus कसिक कम कर सेकजाइ व पुर्णरुपम याकर निर्मुल करैना बिर्वा पत्ता लगैना होर लागल बाट ।