भूइँह्यार थान थारुनके संग्रहालय

शालिकराम चौधरी

नेपालभर थारु २४/२५ जिल्लाम रलक २४/२५ लाखके जनसंखया बा । अधिकांश थारुनक बसोवास तराई भित्री मधेशओर बा । यी समुदायक छुट्ट पहिचान, भाषा संस्कृति बटस् । १२ मैह्नम मैह्नाअनुसारके संस्कृत, चालचलन, बोली, भाषा रहनसहन फे बा ओ थारु समुदाय एकल बैस नै मनपरैना एक गोलबन्द होके बैस्ना समुदायके रुपम पहिचान बनैलक समुदाय हो । हिकनके संस्कृति विश्वमन चिन्हैना, देशके पर्यटक क्षेत्रमसे देश विकासके लाग अर्थतन्त्रम फेन सहयोग पुगैना यी समुदायके संस्कृति वा यी थारु समुदायमन फेन आपन आपन गोत्यार (थर) पद वा टनिक–टनिक दुई सयसे ढ्यार मेह्रिक गोत्यार थर हुई सेक्ना अनुमान बा । यी तथ्यांक एक्च्युअल लिह नै सेक्लसे फेन हमार गाउँघरके मनैन्हक देवीदेउता पूजाआजा, चालचलन, संस्कृतिके अनुसार बुझ सेक्जाइट । अति मिलक ओस्त एक्ठो संस्कार अनि नीतिनियम आपन गाउँघरके बनाइल नियम वा यी नियम प्रगन्ना ठेसे गाउँ–गाउँ ओ आपन गाउँघर, छिमेक, इष्टमित्र ओ घरमन लागू हुइट । उहीहन जो लेक नेपाल सरकार फेन आपन नीति नियम बनाइलअस लागट । कामकाज कर्ना ठेसे सक्कु संस्कार मिलके रना कति समुदाय थारु हमार प्रगन्ना अनुसारके देश (बन्ध्या–गुरुवा) गाउँ–गाउँके (महटावाँ) आपन गावँक (महटावाँ–बरघर–भलभन्सा) ओ गावँक अग्वासे पुर्खाके कामसे यी सिस्टम आम्हिन चलनचल्तीम बा । साय यी विश्वम एक नमुनाके सिस्टम या गाउँघर, सहर विकासके लाग त कह ख्वाजल चीज यी होक हमार थारु समुदाय आपन आपन गाउँम पूजाअँटी गाउँके सुरक्षाके लाग ठेस डिउँटन मनाइक लाग आत्मसुरक्षा बल बह्राइकलाग सक्कु आपन गावँक मनैन सुरक्षित बनैना काम यी भूइँह्यार थानमसे मङ्ना मनैना रक्षक ह बल्गर बनैना काम कर्जाइट । थारु घरम बौद्धिक संस्कृतिक बहुत प्रभाव परल देखपर्ठा । ठन्नोक मटावक ठान ठन्नोम ५ पाण्डवक ठान रहट । सायद पाँच पाण्डव एक्ठो बल्गर, बुद्धिमानी हरेक तरहसे जानकार रहलकमार पुर्खन अप्नन सुरक्ष ठेस यि डिउँटा धरलहुँही । प्रशंग ज्वार कहाँ हो असिक ह्यारबेर गाउँ–गाउँम हमार मन्दिर या पूजाआँटी कर्ना पशुपतिनाथके मन्दिर अस कि और जहनक जाटिनसे फरक असिन ह्यारबेर कहोँरेकहोँरे गैया थारुहुँक्र फेन डिउठन्वा मन्ना चलन बा त हमार गाउँघरम बाहरके संस्कृति मजा मानटी । हामर आब देवीदेउटनक ठान हेरैटी जाइटा । जीर्ण अवस्थाम बा । पहिलसे कुछु न कुछु फाट्टफुट्ट संरक्षण कर्लसे फेन यी पर्यटन नै हो । जब कि हरेक गाउँम एक्ठो डिउठन्वा बा । ऊ जग्गा फेन खाली बा । हम्र संरक्षण कर्ना बा । यी स्थानीय प्रतिनिधि आपनओर हम्र हमार (गावँक डिउठन्वा)ह गावँक गावँक संग्रहालय बनाइसेक्ठी । कसिक कि हमार गाउँम गोत्यार बटी । सक्कुनके आपन देवी देउटनके चिह्न ऊ डिउठन्वम धर्क छुट्ट हमार पहिचान बनाइसेक्ठी । जस्त (घो¥वा रही, बघ्वा रही, सँप्वा, हँठिया, मज्वार काका बाट आफन गोत्यार के चिह्न ऊ धर्के संग्रहालयके रुपम विकास कर सेक्ठी । हामा कामकाजम बेलसजैना लगैना, खैना चीज धर्के आपन गावँक पर्यटकीय क्षेत्रको रुपमा बनाइसेक्ठी । यी आपन आपन गावँक मनै चलाख होकन सहर गाउँके परिकल्पना कर्टी काम फेन करी कना अर्जी बा ।