मुलुक अहिले विश्वव्याधीका रुपमा फैलिएको कोरोना भाइरसको संक्रमण र सत्तारुढ दलमा कुर्सीको भागबण्डाका कारण देखिएको झगडाका कारण अत्यन्तै गम्भीर मोडमा रहेको छ ।
आर्थिक बृद्धि दर दिनदिनै ह्रासोन्मुख हुँदै आएको छ । व्यापार घाटाको अवस्था पनि अपुरणीयजस्तै छ । महाव्याधीको उपचार नपाएर नागरिक घरमै मृत्यु वरण गरिरहेका छन् ।
यस्तो अवस्थामा पनि भ्रष्टाचारको अग्रसूचीमा नेपालको नाम विश्वभर छाएको छ । तर करिब दुइतिहाई मत प्राप्त सरकारले जनताका हरेक सवाललाई सम्बोधन गर्न असफल प्रायः देखिएको छ । प्रमुख प्रतिपक्षी दल पनि सुस्त छ ।
संसद् नबसेको धेरै महिना भइसकेको छ । यसबीचमा राष्ट्रपतिबाट धेरै अध्यादेशहरु आएका छन् । जुन संसदीय अभ्यासको मूल मर्मभन्दा पनि बाहिरको कुरा हो । वर्तमान अवस्थामा सरकारको दायित्व, प्रमुख प्रतिपक्षी दलको भूमिकासँगै महाधिवेशनको तयारी र कोरोना भाइरसको संक्रमण नियन्त्रणका सवालमा सरकारले गरेका गतिविधिहरुमा केन्द्रित रहेर गोरक्षकर्मी खेमराज रिजालले नेपाली कांग्रेसका युवा नेता तथा केन्द्रीय सदस्य दीपक गिरीसँग गरेको संवादको सार संक्षेप ।
मुलुकको वर्तमान सिनारियो कस्तो देख्नुभएको छ, प्रतिपक्षी दलको केन्द्रीय सदस्यका रुपमा बताइदिनुस् न ?
@ मुलुकको सिनारियो तपाईंले अनि जनताले जे देख्नुभएको छ त्यही हो । यसलाई मैले थप व्याख्या गर्नुपर्छ जस्तो लाग्दैन । आर्थिक गतिविधि चलायमान हुनैसकेको छैन । वैदेशिक व्यापार घाटा र आर्थिक बृद्धि दर उक्लन सकेकै छैन ।
यो अवस्थाले मुलुकको अर्थतन्त्र गम्भीर संकटमा परिसकेको छ । दातृ निकायलाई रिझाउने गरी काम हुनसकेका छैनन् । भ्रष्टाचारको सीमा कति बढेको छ भन्ने कुरा मैले भन्ने कुरा होइन, एउटा अन्तर्राष्ट्रिय संस्था ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेशनलको प्रतिवेदनले उजागर गरिसकेको छ ।
तर पनि सरकार अझै भ्रष्ट भनेर पञ्छिने दाउमा छ । यतिधेरै शोधमा आधारित प्रतिवेदनलाई पनि नमान्नु र सरकारकै प्रवक्ताले सो प्रतिवेदनको खण्डन गर्नु आफैमा पनि लज्जास्प्रद हो । आम नेपाली नागरिकले खुलेआम जानकारी पाइरहेका अनियमिततालाई पनि स्वीकार्न नसक्नु सरकारको अकर्मण्यता बाहेक केही पनि हुन सक्दैन ।
अख्तियार, विशेष अदालतलगायत स्थानीय तहमा समेत सरकारी पक्षबाट भएका अनियमितताका फाइलका चाङ छन् । तर सरकार आफूलाई लागेको अभियोगको सच्चिकरणभन्दा पनि भ्रष्टाचारै नभएको दाबी गरिरहेको छ भने अब यो सरकारबाट नागरिकले के आशा गर्ने ?
यो मात्रै होइन, दुई विपरित ध्रुव र विपरित लक्ष्यका पार्टीहरुको अपवित्र गठबन्धनबाट मुस्किलले दुइतिहाई पाएको सरकारको चालालाई आम नागरिकले नियालिरहेका छन् ।
राजनीतिक दर्शनभन्दा पनि कमाउने दाउँमा आफ्नालाई कसरी माथिल्लो तहमा लैजाने भन्नेमा मात्र सरकारको कसरत रहेको तपाईंले देखिहाल्नुभएको छ नि । यो विषय खुल्ला किताबजस्तै हो । जसले पढे पनि मुलुकको यथार्थ राजनीतिक धरातल थाहा पाउन सक्छ ।
तपाईंकै पार्टीको महाधिवेशनतर्फ जाऔँ, के–कस्तो प्रगति हुँंदैछ ?
@ धेरै पहल भएपछि बल्ल केन्द्रीय समितिको बैठक हालै बसेको छ । बैठकमा पार्टी समायोजनको कुरा उठिरहेको छ । के–कसरी समायोजन प्रक्रियालाई सार्थकता दिने भन्नेमा बहस चलिरहेको छ । त्यसका लागि नयाँ सदस्यता वितरणका सवालमा छलफल भइरहेको छ ।
नेपाली कांग्रेसमा अर्को पार्टी मिसिएपछि उनीहरुलाई पनि त आत्मसम्मान हुने गरी सदस्यता दिनुप¥यो, क्रियाशील सदस्यता दिनुप¥यो । यो विषयमा अन्तिम निर्णय भएपछि मात्रै हामी अर्को चरणमा प्रवेश गर्ने छौँ ।
तर पनि पार्टी अहिले सुस्तजस्तै बन्न थालेकाले हामी केही केन्द्रीय सदस्यले अहोरात्र पार्टीको क्रियाशिलताका लागि पार्टी नेतृत्व एवं पदाधिकारीहरुलाई घच्घच्याइरहेका छौँ । मलाई लाग्छ अबको केही दिनमा कांग्रेसले ठोस र अर्थपूर्ण निर्णय गरेर पार्टीलाई चलायमान बनाउने छ ।
पछिल्लो समयमा यो र त्यो वहानामा भारत तथा चीनका महामहिमहरुको नेपाल भ्रमण भइसकेको छ, मुलुकको स्वाधीनता अप्ठेरोमा परेको त होइन ?
@ हामीले यी दुवै देशका अधिकारीहरुको भ्रमणलाई सुक्ष्म रुपले नियालिरहेका छौँ । भारत ‘र’ का प्रमुखको भ्रमण, चीनका विभिन्न विभागीय प्रमुखको भ्रमण र भारतीय सेना प्रमुखको भ्रमणलगायतका सवालमा नेपाली कांग्रेको कुटनीतिक ‘वीङ्स’हरुले सुक्ष्म अध्ययन गरिरहेको मैले तपाईंलाई जानकारी गराउन चाहन्छु ।
हामी मुलुकको स्वाधीनता संकटमा आउन दिने पक्षमा कल्पना पनि गर्न सक्दैनौँ । पार्टी सभापतिका केही भेटघाट र केही छलफललाई आधार बनाएर कांग्रेस जनताको पार्टी नभएर स्वाधीनताको वेवास्ता गरेको हो कि भन्ने गलत प्रचार भएको पनि हुन सक्दछ ।
तर मैले भन्नै पर्दछ कि हामी कांग्रेसका धेरै केन्द्रीय सदस्यहरु मुलुकको लोकतन्त्र, राष्ट्रियता र राष्ट्रिय स्वाधीनताका सवालमा अत्यन्तै गम्भीर छौँ ।
छिमेकी मुलुकहरुसँगको आपसी सम्बन्धलाई निरन्तरता दिँदै मुलुकको स्वाधीनताका विषयमा कांग्रेसले कुनै पनि प्रकारको गलत क्रियाकलाप र सम्झौता गर्न दिने छैन भन्नेमा पनि मैले यसै पत्रिकामार्फत् आम नेपाली दाजुभाइ, दिदिवहिनी एवं सम्पूर्ण नेपालीलाई निर्धक्क रहन पनि हार्दिक आह्वान गर्दछु ।
आफ्नै पार्टीको महाधिवेशन टुङ्गो लगाउन नसकेको नेपाली कांग्रेसका पार्टी सभापति खुरु–खुरु बालुवाटारमा प्रधानमन्त्री ओलीलाई भेट्न गइरहनुको अर्थ के हो ?
@ प्रमुख प्रतिपक्षी दलको नेता प्रधानमन्त्रीलाई भेट्न जानु, आवश्यक सल्लाह र सुझाव दिनु लोकतान्त्रिक प्रक्रियाकै एउटा प्रक्रिया हो ।
यसलाई गलत रुपले बुझ्नु र बुझाउनु हुँदैन भन्ने मलाई लाग्छ । किनकि सत्तारुढ दललाई आवश्यक परामर्श दिनु र सही बाटोमा ल्याउनु प्रमुख प्रतिपक्षी दलको दायित्व पनि हो । कहीँकतै मैले सुनेको छु, संवैधानिक आयोगहरुमा कांग्रेसका मान्छेहरुलाई नियुक्त गर्नका लागि सभापति देउवाको भेटघाट चलिरहेको छ ।
र, पछिल्लो समयमा नेकपालाई फुटाएर एउटा धारमा कांग्रेसले सत्ता साझेदार गर्ने हल्ला पनि मैले सुनेको छु । तर मलाई विश्वास छ, नेपाली कांग्रेसलाई प्रमुख प्रतिपक्षीमा बस्ने भनेर जनताले दिएको म्यान्डेट सोही अनुसार नै पार्टीले पूरा गर्ने छ ।
तपाईं नेपाली कांग्रेसका जनहरु तथा सर्वासाधारण नागरिक कोही पनि भुलमा नपर्नुहोला, हामी नेकपा फुटाएर एउटा चोइटिएको पक्षसँग सत्तासाझेदारी गरी सरकारमा जाने पक्षमा छैनौँ । किनकि हामीलाई जनताले दिएको मत भनेकै प्रतिपक्षीमा भूमिका निर्वाह गर्ने हो ।
हामी आम नेपाली जनतालाई भन्न चाहन्छौँ कि यो कार्यकाल दुइतिहाई वहुमतको नेकपाले नै चलाओस् भन्ने हो । हामी जुनबेला सरकारमा जाने छौँ, त्यो बेला आम नेपाली जनताले हामीलाई स्पष्ट वहुमत दिएर नेतृत्वमा पठाउने छन् ।
कांग्रेसको कमजोर प्रतिपक्षीको भूमिका, सत्तारुढ दलको आफ्नै भागबण्डाको झगडाका कारण फेरि राजावादीहरु हिन्दू राज्य र संवैधानिक राजतन्त्रका विषयमा देशव्यापी अभियानमा छन् नि ?
@ अहिलेकै अवस्थामा राजतन्त्र फेरि फर्केला भन्ने मैले कल्पना पनि गरेको अवस्था होइन । तर पनि वर्तमान सरकारप्रतिको नागरिक वितृष्णा र विपक्षी दलको सुस्त विरोधका कारण पनि आम नागरिकमा यो सरकारको काम गराई र विकास निर्माणप्रति असन्तुष्टि बढेको भने पक्का हो ।
यो असन्तुष्टिलाई नेपाली कांग्रेसले मात्रै सम्बोधन गर्ने छ, जतिबेला आम जनताले नेपाली कांग्रेसलाई अर्थपूर्ण मत दिएर निर्वाचित बनाउने छन् । त्यो समय अब टाढा छ जस्तो मलाई लाग्दैन । अब सरकारको उधोगति सुरु भइसकेको छ ।
किनकि विकास निर्माणका सवालमा होस् वा औद्योगिक विकासका सन्दर्भमा होस् सरकार पूरै असफल भइसकेको छ । खेतीपातीका लागि किसानले समयमा मलवीऊ पाउन सकिरहेका छैनन् ।
कोरोना भाइरसका संक्रमितहरुले अस्पतालमा निःशुल्क उपचार नपाएर घरमै मृत्यु वरण गरिरहेको अवस्था छ । सम्माननीय सर्वोच्च अदालतले गरेको परमादेशलाई समेत सरकारले कार्यान्वयन गर्न मानिरहेको छैन ।
यो अवस्थाले न्यायपालिका नै संकटमा परेको अनुभूति भएको छ । यो एउटा संवैधानिक संकटको अवस्था पनि हो । तर यो संवैधानिक संकटको अवस्थामा पनि वर्तमान सरकार आफ्नै पार्टीभित्रको सैद्धान्तिक बहसमा होइन भागवण्डाको लडाइँमा भौँतारिइरहेको छ । यो एउटा अत्यन्तै दुःखद् अवस्था हो ।
अबको बाटो के देख्नुभएको छ ?
@ हामीले भन्दा पनि जनताले बाटो खोजिरहेका छन् । जनताको चाहनाअनुसार कांग्रेस अब सशक्त प्रतिपक्षी भएर खरो रुपमा उत्रन आवश्यक देखेको छु ।
कांग्रेस जहिल्यै पनि जनबलमा सञ्चालित पार्टी भएका कारण पनि कांग्रेसले अर्को कार्यकालमा सरकारको नेतृत्व गर्नका लागि जनमत अवश्य प्राप्त हुने छ भन्ने मलाई विश्वास छ । कुनै पनि सैद्धान्तिक मतभेद हुँदा नहुँदै पनि अपवित्र गठबन्धनबाट एकीकृत भएको नेकपाबाट जनताले अब भरोषा गर्ने कुनै ठाउँ नै रहेको देख्दिन ।
वर्गीय आन्दोलनमा उत्रेका नेताहरु फेरि पनि पदीय भाडबण्डाको युद्धमा उत्रनुले वैदेशिक हस्तक्षेपको पनि वातावरण आउन थालेको छ । तर नेपाली कांग्रेसले यी दुवै गठबन्धन मध्येको एउटा चोइटिएको टुक्रालाई साथ दिएर अल्पकालका लागि सरकारमा जानु हुँदैन र जान्न पनि । हामी त्यो बेला मात्रै सरकारमा जान्छौँ, जुनबेला आम जनताले हामीलाई आधिकारिक रुपमा म्यान्डेट दिन्छन् ।