रणबहादुर खड्का
असफलता जीवनको एक अभिन्न हिस्सा हो, जसलाई धेरै मानिसहरुले पराजयको रुपमा लिन्छन् । तर यथार्थमा, असफलता भनेको अन्त्य होइन, बरु केवल समयको अस्थायी मोड हो । जीवनमा कुनै पनि लक्ष्य हासिल गर्न सजिलो हुँदैन । यस यात्रामा अनेकौं चुनौती आउँछन्, र असफलता ती चुनौतीमध्ये एउटा मात्र हो । तर यस असफलतालाई कसरी लिने भन्ने कुरा नै महत्वपूर्ण हुन्छ । यसलाई एउटा अवसरको रुपमा लिइयो भने, यो हाम्रो जीवनलाई अझ अर्थपूर्ण र सफल बनाउन सक्छ ।
जीवनमा असफलता भोग्नु भनेको हाम्रो प्रयासमा केही कमी भएको सङ्केत हो । यो कमीलाई सुधार गर्नका लागि असफलता आवश्यक पनि छ । उदाहरणका लागि, जब कुनै विद्यार्थीले परीक्षामा असफलता भोग्छ, त्यसले उसलाई आफ्नो अध्ययनमा कमजोरी रहेको संकेत दिन्छ । उसले यो कमजोरीलाई सुधार्नका लागि नयाँ तरिकाले पढाइ गर्नु पर्ने आवश्यकता महसुस गर्छ । असफलतालाई पराजयको रुपमा लिने मानिसले जीवनमा धेरै अवसर गुमाउँछन्, किनभने उनीहरु आफ्नो कमजोरी सुधार्नभन्दा पनि हार मान्ने दिशामा अघि बढ्छन् । तर, असफलतालाई सुधारको अवसरको रुपमा लिने मानिसले आफ्नो जीवनलाई सही दिशामा अगाडि बढाउँछन् ।
असफलता भनेको मात्र हाम्रो गन्तव्यमा पुग्न ढिला गराउने एउटा अस्थायी अवस्था हो । यो अवस्थालाई सही तरिकाले बुझ्न सके, यसले हाम्रो जीवनलाई नयाँ मार्गमा अघि बढ्न प्रेरित गर्छ । जब हामी असफलता भोग्छौं, त्यसले हामीलाई नयाँ सोच, नयाँ योजना र नयाँ दृष्टिकोणको आवश्यकता रहेको कुरा संकेत गर्छ । जीवनमा हरेक असफलता एउटा नयाँ अनुभव हो, जसले हाम्रो ज्ञानको सीमा विस्तार गर्छ र हाम्रो व्यक्तित्वलाई बलियो बनाउँछ । उदाहरणका लागि, थामस एडिसनले बत्तिको आविष्कार गर्दा धेरै पटक असफल भए । तर, उनले ती असफलतालाई पराजयको रुपमा लिएनन् । बरु उनले ती असफलताबाट सिकेर अन्ततः सफल भएका थिए ।
असफलता भनेको आत्म–विश्लेषण गर्ने अवसर हो । यसले हामीलाई हाम्रो गल्ती सुधार्न प्रेरित गर्छ र नयाँ दृष्टिकोण अपनाउन प्रेरित गर्छ । आत्म–विश्लेषणले हामीलाई हाम्रो असल र कमजोर पक्षहरुको गहिराइमा जान्छ, जसले गर्दा हामीले हाम्रो जीवनलाई अझ प्रभावकारी बनाउँछौं । असफलताबाट मात्र हामीलाई के गर्नुपर्छ र के गर्न हुँदैन भन्ने ज्ञान प्राप्त हुन्छ । यसैले, जब हामी असफलता भोग्छौं, त्यो हामीलाई भविष्यका लागि तयार गराउने प्रक्रिया हो । जीवनमा वास्तविक सफलता प्राप्त गर्नका लागि, हामीले असफलताको महत्वलाई बुझ्न र त्यसलाई आत्मसात गर्न सिक्नुपर्छ ।
जब हामी असफलताको सही अर्थ बुझ्छौं, तब हामीलाई थाहा हुन्छ कि यो यात्रा अझ कठिन र चुनौतीपूर्ण बन्न सक्छ, तर त्यसले हामीलाई निराश बनाउँदैन । बरु, यसले हामीलाई नयाँ उचाइहरुमा पु¥याउँछ । असफलताले हामीलाई जीवनमा स्थिरता, धैर्यता, र संघर्षको महत्व बुझाउँछ । यसैले, असफलता भनेको केवल अस्थायी मोड हो, पराजय होइन । यो त केवल एउटा नयाँ सुरुवात हो, जहाँबाट हामीले नयाँ उत्साहका साथ आफ्नो जीवनलाई अघि बढाउन सक्छौं ।
स्वयम् कति धेरै पटक असफल भएको छु । बाल्यकालको मलार्ई अझै सम्झना छ । नेशनल प्याब्सनले तुलसीपुरको श्रीगाउँमा होला हाजिर जवाफ आयोजना गरेको थियो त्यसमा तत्कालीन ढिकपुर गाविस वडा नं. ९ मा रहेको श्री बबई इङ्लिस स्कुलबाट त्यो प्रतियोगिताको लागि मैले मेरो नाम पनि दिए, छनौटमा तेस्रो भए पनि त्यतिबेला जाने मौका मिलेन, त्यसपछि कडा मेहनत गरे र त्यहीँ वर्ष वार्षिक उत्सवमा प्रथम साथै दुई पटक नेशनल प्याब्सनको हाजिरीजवाफमा प्रतियोगितामा भाग लिएर प्रथम, दोस्रो हुन सफल भएको थिए । त्यतिबेला मैले बुझेको थिए, जिन्दगीमा सफल भएरभन्दा असफलतामा एक पटक परे पछि जीवन बुझिने रहेछ । सायद त्यतिबेला हार मानेको भए म अर्को पटक भाग लिन पाउदैन थिए होला । त्यो समयमा असफल हुँदा ज्यादै मन दुखेको थियो ।
अझै मलाई अर्को कुरा पनि सम्झना छ, सायद त्यो बेला म ५÷६ मा पढ्थे होला । मलाई स्कुलमा सायद एउटा धौलागिरी सदनको क्याप्टेन बनाइएको थियोे, हुन त म त्यतिबेला गुरुको क्याप्टेनका लागि पहिलो रोजाइ भने थिइन । मेरो सदनले फुटबल, कबबड्डीलगायतका विभिन्न खेलमा हार्न पुग्यो त्यतिबेला सबै साथीहरुको हौसला एकदमै खस्किएको थियो । त्यैपनी मैले भन्ने उच्च मनोबल राखेर हाजिरीजवाफ लगायतका खेलमा राम्रो गरेर हाम्रो सदन प्रथम भएको थियो । त्यही भएर दुःख पर्यो भनेर आत्तिनु हुदैन र सुखमा मात्तिनु हुदैन ।
अन्ततः, असफलता भनेको जीवनको एउटा महत्वपूर्ण शिक्षा हो । यसलाई पराजयको रुपमा नलिई, यो सफलताको लागि एउटा अनिवार्य प्रक्रिया हो भनेर बुझ्नुपर्छ । असफलताले हाम्रो प्रयासलाई शुद्ध र प्रभावकारी बनाउँछ, र अन्ततः हामीलाई हाम्रो लक्ष्यमा पु¥याउँछ । यसलाई सकारात्मक दृष्टिकोणले हेरेर, हामीले हरेक असफलतालाई जीवनको नयाँ अध्यायको रुपमा लिनुपर्छ, जसले हामीलाई हाम्रो अन्तिम गन्तव्यमा पु¥याउँछ ।
(लेखक स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन अम्बिकेश्वरी क्याम्पसका स्ववियु सभापति हुन्)