युग परिवर्तनको सन्धिकाल हो महाशिवरात्रि 

ब्रह्माकुमार माधव तिमिल्सेना

सर्वधर्मका अनुयायीहरुले ईश्वरलाई एक “आत्मज्योर्तिमय सत्ता” को रुपमा मान्दछन् । परमात्मा एक हुनुहुन्छ–God Is One। परमात्मा देहधारी नभै ज्योती समान यादगारको रुपमा लिईन्छ । रामेश्वरम्,गोपेश्वरम्मा श्रीराम,श्रीकृष्णले शिवको आराधना गर्नु शंकरलाई ध्यानको अवस्थामा बसेको देखाइनुको साथै अमरनाथ,काशी विश्वनाथ,बबुलनाथ,सोमनाथ,पशुपतिनाथ,मुक्तिनाथ इत्यादीमा शिवकै प्रतिमा शिवलिंगका साथ गायन हुनु ।

यति मात्र होइन ईसा महीस(जिसस क्राइष्ट)ले God Is Light भन्नुु, मुस्लिम धर्ममा नूर–ए–इलाही एवं मक्कामा ‘सग–ए–असवद्’भनेर परमात्माको स्मरण हुनु,गौतम बुद्धलाई अनेक बर्षको तपस्या पश्चात ज्योतीको साक्षात्कार भएपछि ज्ञानको प्रकाश शान्ति र अहिंसाको मार्गखुलेको देखिन्छ । मिश्रम्ँँ शिवलिंगको पूजन ‘ओसिरिस’का रुपमा गरिनु, बेविलोनमा ‘शिअन’ भनेर शिवको महिमा गर्नु,यहुदीहरुले वेलफेगो अर्थात वाल रुपमा शिवको ध्यान गर्छन जुन भारत वर्षमा वालेश्वरका नामले पुजा हुने गर्दछ ।

सिक्ख धर्मका संस्थापक गुुरु नानकले ओंकार अकालेश्वर सत्नाम मान्नु,यूनानमा शिवलिंगको नाम फल्लुस रहनु र वैल अर्थात सांढेको मूर्ति समेत स्थापना गरिनु,पारसीहरुमा होली फायर अर्थात प्रज्वलित पवित्र ज्योतीको मान्यता हुनु, जापानमा चिंकोनसी अर्थात शान्तिका दाताका रुपमा ३ फुट अग्लो करनीको पवित्र पत्थरमा ३ फुट टाढा बसेर मन एकाग्र गर्ने अभ्यास गरिनुले ईश्वर एक भएको पुष्टि गर्दछ । ईश्वर,परमात्मा,अल्लाह,गड,भगवान यी सवै शिवका पर्यायवाची नाम हुन । परमात्मा शिव सर्व मनुस्य आत्मा,देवआत्मा धर्मात्माका माता पिता हुनुहुन्छ । विश्वका विभिन्न धर्मस्थापक एवं मनुस्य आत्माहरुले शिवलाई परमसत्ताको अनेक नामले स्मरण गरेका छन् यसबाट वहांको सार्वभौमिकता सिद्ध हुन्छ ।

शिवरात्रि परमात्मा शिवको अवतरण,दिव्य जन्मको घटना हो । रात्रीको अर्थ अन्धकार हो । जव मानवको मानसिक क्षितिजमा घोर अध्यारो फैलिएको हुन्छ विश्व सृष्टि चक्रको अन्त समयमा समाजमा मिथ्या अन्धविश्वासको वोलवाला हुन्छ, लाखौ धार्मिक व्यक्तिहरुको तर्क शक्तिमा शुन्यता आउंछ । धर्मको ठेक्का हिन्दुमा पण्डितको कव्जामा,कुरान मूल्लाहको कव्जामा भैदिन्छ । भ्रष्ट्राचारले न केवल राजनैतिक,सामाजिक अपितु धार्मिक स्थल र उपवासका क्षेत्रमा समेत छोड्दैन । परिणामस्वरुप अधिकांश मानिसहरु अनिश्वरवादी हुन पुग्छन् तथा अनैतिक जीवन विताउन थाल्दछन । एक धार्मिक सम्प्रदायले अर्को धार्मिक सम्प्रदायलाई,नास्तिकबाट आस्तिकलाई उत्पीडन शुरु हुन्छ ।

नैतिक मूल्य मान्यताहरुमा आएको विचलनले विधिविहीनता,अराजकता एवं संभ्रमका ताण्डव नृत्य शुरु भैदिन्छ । जसलाई नै धर्मग्लानीको समय भनिन्छ जसको अर्थ हो नैतिक पतन,धार्मिक जिर्णता एवं आद्यात्मिक कमजोरी । यस्तै विषम परिस्थितीमा दूषित प्रवृतीको समाप्ती,नयां उच्चआदर्श, समून्नत विश्व नव निर्माणका खातिर सर्व आत्माहरुका पिता शिवले  प्रकृतीलाई वशमा पारेर एक बृद्ध मनुस्य तनमा परकाया प्रवेश गरी आद्यात्मिक पुर्नजन्म लिनु हुन्छ ।

गीतामा दिएको वचन अनुसार यदा यदा ही धर्मस्य………..परमात्मा शिवको अवतरण तव हुन्छ जव सारा विश्वमा घोर धर्म संकट,कर्म भ्रष्टता हुन्छ,यस जगमा हाहाकार मच्चिएको हुन्छ। सवै नर नारीहरु निशाचर अर्थात पतित बन्न पुग्दछन् । घोर कलियूगको अन्तिम अधर्मको पराकाष्टाको क्षण यस पृथ्वीमा जन जनमा दुख हरेर सुख दिने पर्वको रुपमा शिवरात्रीलाई लिइन्छ ।

बैज्ञानिक भौतिक विश्वमा अनेकतामा एकता ल्यांउन,विश्व वन्धुत्वको भावना जागृत गर्न,हत्या–हिंसा त्रासको भयावह अवस्थाको अन्त्य गर्न परम पवित्र सुख शान्ति आनन्द प्रेम,पतित पावन विन्दु स्वरुप ज्योर्तीमय,दिव्य दृष्टि विधाता गुणहरुका भण्डार,मनुस्य सृष्टिका विजरुप परम शिक्षक परम सद्गुरु,अकालमूर्त,दुखहर्ता सुखकर्ता ब्रह्मा विष्णु महेशका रचयिता त्रिमूर्ती सदा शिव (कल्याणकारी) ले आत्मा जागृत गरी मनुस्यलाई ज्ञानामृत तथा सरल राजयोगको शिक्षा दिने सृष्टि रुपी कल्पको  अन्त समयपुरुषोत्तम संगमयूगको घटना नै शिवरात्री पर्व हो ।

आखिर हिन्दु मुश्लिम सिख ईसाई आपसमा सव भाइ भाइ हामी मनुस्यात्माहरुको दुश्मन छ भने केवल हामी भित्रैको मनोविकारहरु–काम क्रोध लोभ मोह अहंकार ईश्र्या द्धैष घृणा हुन भन्ने जागृती दिदै परमात्मा शिव भन्नु हुन्छ –“मीठा प्यारा आत्मारुपी वच्चाहरु तिमी देह होइनौ,एक अविनाशी आत्मा हौं ।

तिमीहरु मेरा सन्तान हौ म तिम्रो पारलौकिक पिता हुं । राजयोगको शिक्षा म विना कसैले दिन सक्दैन यो बृहद नाटयशालामा तिमीहरुले नाटक खेल्न शरीर धारण गर्दछौ, तर मेरो दिव्य अवतरण हुन्छ । म परमधामको निवासी हुं ।” शिवले नै मनुस्यात्मा भित्रको गुप्त महान शक्तिलाई निकाल्ने भएकोले फलस्वरुप आत्माभित्र आत्मवल मनोवल जम्मा हुन्छ रोम रोममा प्यार गुञ्जयमान हुदै जान्छ तसर्थ परमात्मा शिवको गायन छ –‘सागर भन्दा गहिरो गगन भन्दा उंचा शिववावाको प्यार महान’ अतिइन्द्रिय सुख राजयोगले प्रदान गर्दछ अनि दैहिक सुख सुविधा विलासिता मिथ्या लाग्न थाल्छ  तथापी जीवन सरल वन्दैै जान्छ । राजयोग एक जीवन जीउने पद्दती हो, भक्तहरुले जन्म जन्म दुध चढाउंदै आए ।

परमात्माले यस समयमा अमर देवता समान बनाउन अमृतधारा वगाईरहनु भएको छ । ज्ञान प्रकाश हो ज्ञान विना सद्गती संभव छैन । भक्ति आराधना अर्चनाको फल ज्ञान मिल्दछ । मन्दिरमा गएर घण्टि वजाउंदै शिवलाई जगाउने असफल प्रयास गर्ने तथा स्वयं अज्ञान घोर कुम्भकर्ण निन्द्रामा सुत्ने भक्तहरु अव स्वयं शिव तिमीलाई जगाउंदै हुनुहुन्छ । हिरा समान भाग्य वनाउने सुनौलो अवसर हो यो वर्तमान समय । उपवास( निकट+रहनु) रही रातभर अनेक कष्ट गर्नुको साटो आत्मा स्वरुपमा रही परमात्माको यादले जन्म जन्मको पाप  समाप्त गर्ने  सहज उपाय गर्नु उत्तम होला ।

विष भांग धतुरो शिवको मन्दिरमा चढाएर त्यसैलाई प्रसाद मानी सेवन गर्ने र अनेक कुकर्म गदै हिड्ने भक्तहरुलाई शिवको सन्देश छ विषालु पदार्थको सेवन हैन दृढताका साथ दान दिएर ज्ञानामृत पान गरेमा जीवन धन्य रमहान बन्नेछ । वेलका तीन पात चढाउनुको अर्थ हो परमात्मा शिव त्रिमूर्ती अर्थात ब्रह्मा विष्णु शंकरका रचयिता हुन भन्न खोजिएको हो । यर्थाथतालाई बुझ्ने प्रयास गर्नुको बदलामा स्वाद लिप्सा र देहअभिमानका कारण जीवनलाई सदाचार  पावन बनाउने तर्फ सचेत भएको नपाइनुको परिणाम दुनियांको यो हविगत भएको हो ।

शिव शंकरलाई एउटै भनेर मान्नु ठूलो भुल भएको छ । अतः शिव शंकरमा भिन्नता छ । शिव रचयिता हुनुहुन्छ भने शंकर रचता । शंकरलाई महेश भनिन्छ भने शिवलाई महेश्वर । शंकर देहभारी देवता हुनुहुन्छ भने शिव ज्योतीस्वरुप  निराकार । शंकर र शिवको अलग अलग प्रतिमाले समेत दुवै एउटै नभएको पुष्टि गर्दछ । शंकररात्री नभनी शिवरात्री भनिनु शंकरले पनि कुनै शक्तिको ध्यान गरेको देखाउनु,सत्यम् शिवम् सुन्दरम्को सट्टा सत्यम् शंकरम् सुन्दरम् भनेको नपाइनुले दुवै वीचको फरक भएको स्पष्ट हुन्छ ।

शिवलाई नै शंकर भनी मनुस्यहरुले परमात्मालाई साधारण मनुस्य झै प्रेमालिंगन गरेका,गौरी,पार्वती गंगासंग बैवाहिक सम्वन्ध राखेका प्रसंग जोड्दै घोर ग्लानी वा निन्दा एकातर्फ गरेका छन् भने अर्कोतिर धर्म शास्त्रका व्याख्याताहरु परमात्मा अभोक्ता अकर्ता निराकार हुनुहुन्छ भन्दै पनि आएका छन् । विन्दुरुप चैतन्य शिवलाई सर्वव्यापी मानेर देहअभिमानी मनुस्यले देह सम्वन्धि कर्मकाण्ड र सांसारिक कृयामा लिप्त देखाउंदै स्वयं विषय विकारको  समुन्द्रमा गोता खान थालेसाथसाथै भ्रष्ट पतित र कंगाल पनि बन्दै गए ।

परमात्मा शिववावाको एउटै मन्त्र छ–मन्मनाभवः मध्याजी भवः। ‘सर्वधर्म परित्यन्जम् मामेकम् शरण बज्र’ अर्थात देह र देहका सर्व धर्म तथा सर्व सम्वन्ध तोडेर आत्मिक रुपमा रही ज्योती स्वरुप परमात्माको याद गर भन्ने महावाक्यलाई चरितार्थ गर्ने उत्तम वेला हो यो । अव त्यही यूग परिवर्तनको महा सन्धीकालमा हामी उभिएका छौं । यहांहरु सर्वमा खुसीको खवर परमात्मा शिवको यस धरतीमा अवतरण भएको ८२ वर्ष भैसकेको छ । तपाईहरु पत्याउनुहोस वा नपत्याउनुहोस । सत्यता यही हो ।

शास्त्रोक्त कथाहरुमा खुशी हुदै भावनामा वहकिदै अन्ध भक्तिले गलत नशापान र धार्मिक आडम्वरमा तथा परम्पराको आधारमा मात्र यो पर्व मनाउनुको कुनै औचित्य छैन । यो शिव दिवश मुक्ति दिवश हो,खुशीको नियुक्ति दिवश हो साथै शक्ति संचयको भण्डार एवं विकार विजयको युक्ति दिवश हो । सत्य ज्ञानको राज बुझेर दृढ संकल्प,श्वास,समय सफल गरी हदका इच्छाहरु देखि अलग रहदै समर्थ शुभ भावना र महान दैवीगुण धारण गर्ने प्रण गरौ ।

शिवको कुनै शारिरीक अथवा सांसारिक रुप छैन, दिव्य एवं आत्मिक रुप ज्योती स्वरुप छ । अतः आत्मिक स्वरुपमा स्थित भएर अव्यक्त अवस्थाको अनुभूतीले परमात्मा समिपताको आभास गर्न सकिन्छ  यसबाट अभूतपूर्ण र अत्यन्त अनमोल सुख प्राप्त गर्न सकिन्छ  जीवनको सच्चा सुख त आत्मा स्वरुपमा रहेर विदेही पिताको मधूर मिलनमा छ । यही हो सच्चा शिवरात्री ।

शिव भगवानुवाच

हे,आत्माहरु,मेरा स्नेही प्यारा बच्चाहरु –“अव स्वयं आफूलाई चिन एवं म अविनाशी पितालाई जान साथै यस कल्याणकारी पुरुषोत्तम संगमयूगको महत्वलाई बुझ । अनेक जन्मको भक्तिद्धारा तिमीहरुले मलाई याद गर्यौ,पुकार्यौ त्यसैले म दुःख हर्ता सुखकर्ता,सर्वशक्तिवान सर्व आत्माहरुको पिता यस धरामा अवतरित भैसकेको छु । अव यस सुष्टिरुपी नाटकको अन्त्य अति समिप छ ।

अतः अव जागृत भएर जानमार्गलाई अपनाउदै सतयुगी सुखमय राज्यको आफ्नो जन्म सिद्ध अधिकार प्राप्त गर। यही ईश्वरीय सत्य ज्ञान एवं सहज राजयोगको विधि जानेर जीवन कमलपुष्ज समान न्यारा प्यारा एवं पवित्र वन्नका लागी तैयार होउ ।”याद राखौ अहिले नभए कहिल्यै हुदैन । आउनुहोस् परमपिता परमात्मा शिवको यस दिव्य जन्मको पावन अवसरमा मनोविकार,दुव्यर्सन तथा आपसी मतभेदलाई त्यागेर विश्व शान्ति,सद्भावना एकता एवं नैतिक र आद्यात्मिक चरित्र उत्थान गर्ने प्रतिज्ञा गरौ ताकि मानपता सुख शान्ति सम्पन्न वन्न सकोस् । महाशिवरात्रिको सबैमा हार्दिक मंगलमय शुभकामना एवं बधाई । ॐ शान्ति †